Angst is niets voor watjes - In een interview met Susanne Kaloff
Waarom is angst in onze samenleving zo onaangenaam?
Omdat ons van jongs af aan wordt ingeprent „Je hoeft toch geen angst te hebben!“. Daarbij klinkt altijd mee: En als je die hebt, hou die dan alsjeblieft voor jezelf. Angst is een onderwerp waarbij de temperatuur in de kamer meteen daalt. We praten er niet graag over, omdat de angst van anderen ons angst aanjaagt. Toch is het zo belangrijk om erover te praten. Juist nu in de crisis gebeurt precies dat: De angst ligt op het dienblad, omdat we die nu min of meer allemaal hebben. Daardoor wordt het acceptabel.
Je noemt jezelf een bijzonder geval van bezorgdheid, waarom?
Omdat ik erg gevoelig ben voor prikkels en stemmingen van buitenaf. Zoals een dolfijn tijdens het slapen: Altijd de ogen een kier open. Altijd op je hoede, altijd klaar om te vluchten of te vechten. Maar het werd beter, ik werd rustiger, hoe meer ik de angst naderde in plaats van haar om de hoek te willen brengen.
Je had nooit vliegangst, je bent naar buiten toe een zeer zelfverzekerde vrouw, verschijnt op televisie en voert interviews met wereldsterren. Men zou vermoeden dat daar de grote angst schuilt. Maar het zijn waarschijnlijk de alledaagse, banale dingen in het leven (zoals autorijden op de snelweg) die je aan de rand van een zenuwinzinking brengen. Was dat altijd al zo?
Dat is niet ongewoon bij mensen met paniekaanvallen, van buitenaf zie je het ze niet per se aan. Dat maakt het zo moeilijk om ermee naar buiten te komen. Vaak zijn degenen die lijken alsof ze hun leven helemaal onder controle hebben, in werkelijkheid doordrenkt met angst-snelwegen. Vandaag heb ik geen paniekaanvallen meer, daarom zijn er maar weinig dingen die me aan de rand van een zenuwinzinking brengen. Maar snelwegen behoren nog steeds niet tot mijn hoogtepunten.
Waar komt de angst vandaan? Zit die in onze genen en duikt die op een gegeven moment als een boei uit de diepten van ons onderbewustzijn zomaar op?
Het zou ermee te maken kunnen hebben dat men belastende ervaringen in een map in de hersenen opslaat en de plaats van die opslag daarna niet meer vindt. Men herinnert zich er niet meer bewust aan, maar onbewust wel. Daarom vliegen sommige mappen waarschijnlijk pas jaren of decennia later om je oren. En dan lijkt het alsof de angst uit het niets komt. Daarbij overziet men dat de hemel vaak helemaal niet zo helder was als men dacht.
Je zegt dat angst, net als alcohol, tot de grote taboeonderwerpen behoort – terwijl het toch veel moed vergt om over je angsten te praten.
Ja, maar die moed opbrengen kost moed. Wij mensen houden ervan dat alles goed is, dat alles onder controle is, dat we de dingen om ons heen beheersen. Angst is niet te beheersen, het maakt gewoon bang en je wilt er vanaf. Erover praten lijkt ongepast omdat het met zwakte wordt geassocieerd. Langzaam komen we erachter dat het een grote kracht is, en dat alleen kan worden verwerkt wat zichtbaar en hoorbaar wordt. Angst wegdrukken maakt die namelijk niet kleiner, maar tot een tijdbom.
Iedereen gaat anders met angst om: de een wil het bestrijden, de ander negeert het en weer een ander vlucht om te compenseren. Hoe is jouw manier om angst te benaderen?
Er liefdevol, sterk en rechtop mee omgaan. Op een dag, na een lange innerlijke en uiterlijke reis, draaide ik me om en vroeg haar wat ze van mij wilde. Of ik haar op een of andere manier kon helpen, en waar ze me op wilde wijzen. Ze dient om ons attent te maken op de levensthema’s die het waard zijn om eens nader te bekijken.
Wat helpt echt tegen paniek en angst? Je beschrijft heel divers wat je door de jaren heen allemaal hebt geprobeerd om je angst onder controle te krijgen. Wat heeft je echt verder geholpen?
Er is geen recept, ik heb ook geen gids geschreven, toch staan er in mijn boek „Angst ist nichts für Feiglinge“ tips en ideeën vanuit welk perspectief je angst ook eens zou kunnen bekijken. Ik neem de lezer(es) aan de hand mee op mijn reis, waarin zich zeker veel mensen zullen herkennen. Delen wat mij hielp, helpt hopelijk ook anderen.
Welke hulpmiddelen zijn er tegen paniekaanvallen?
Ik ben een grote fan van oefeningen uit Kundalini Yoga, zoals bijvoorbeeld „Fists of Anger“. De vuisten van de woede dus, maar het helpt vooral ook bij angsten en zorgen. Drie minuten per dag is genoeg. Ik doe ze elke ochtend met de video van Mikal Vega (link)
Is yoga en meditatie het wondermiddel tegen alle angsten?
Nee, zeker niet, maar het helpt om de geest te beheersen. Een van de belangrijkste dingen als je niet langer slachtoffer van de omstandigheden wilt zijn, maar besluit: Oké, vanaf nu zit ik aan het stuur en vorm ik mijn leven naar mijn wensen. Bovendien is ademhaling een van de belangrijkste tools om het zenuwstelsel te kalmeren. Bijvoorbeeld kun je eens proberen een paar minuten alleen door het linker neusgat gelijkmatig in- en uit te ademen. Het rechter neusgat houd je ondertussen met de rechterduim dicht. Direct daarna ontstaat er grote rust en kalmte.
Een bescherming voor jou zijn de vier zuilen om je heen. Je hebt daarvoor een heel mooi beeld gekozen „De innerlijke Akropolis“. Helpen zulke beelden je om je tegen de angst af te schermen?
Ja, een van de visualisaties die ik nuttig vind als ik onder mensen ga, is deze: Vier zuilen omringen je lichaam: voor, achter, rechts en links. En in het midden ben jij in je centrum, daar blijf je, ongeacht wat er om je heen gebeurt. Het goede aan de zuilen is dat ze bescherming bieden, ze ondersteunen, maar niet de werking van een doodskist hebben. Ze bieden houvast, maar het wezenlijke dringt nog door. Dat is ook een goede oefening als het oversteken van een plein angstig maakt. Deze innerlijke Akropolis heeft een vergelijkbare werking als een sterke schouder om op te leunen.
Dank je wel lieve Susanne voor het geweldige interview! En wie nu graag het boek "Angst ist nichts für Feiglinge" wil lezen, kan het bij zijn lokale boekhandel bestellen! Want boekhandels zijn bijzonder getroffen door de coronacrisis. Lees daarvoor gerust de blogpost "Ondersteun je boekhandelaar".