Helemaal bij mij thuis
Houd afstand: onze auteur Karina Lübke leeft en houdt gelukkig van gescheiden woningen.
(De tekst verscheen in Brigitte Woman)
Van Karina Lübke
Ondertussen zijn mijn vriend en ik al drie jaar samen, maar wonen we apart. Misschien zijn we juist daarom nog een stel. We delen tafel en bed - soms bij hem, soms bij mij. Tussen onze adressen ligt twintig minuten lopen en heel wat hartkloppingen. We voelen ons steeds weer erg tot elkaar aangetrokken, samenwonen hoeven we daarom niet. Ja, hij hoort bij mij zoals mijn naam op de deur, zoals het ooit in het Marianne-Rosenberg-liedje heette - maar het is niet ZIJN naam op mijn deur. In tijden van exploderende huren, energiekosten en woningtekort is dat een luxe, dat beseffen we heel goed. We zijn het ons waard.
Natuurlijk zijn een gezamenlijk huishouden, koelkast, wifi en gedeelde kosten voor verwarming en water praktischer en goedkoper. Maar we vrezen allebei dat de emotionele kosten die door samenwonen ontstaan, ons nog duurder kunnen komen te staan en uiteindelijk ons liefdesleven kunnen verpesten - althans de seksuele aantrekkingskracht of afstoting. Dat heeft Gwyneth Paltrow onlangs ook bevestigd in een interview, zij was sinds haar huwelijk met Chris Martin een overtuigde goede ambassadeur van de "LAT" (Living Together Apart) filosofie: vier jaar lang was ze samen met serieproducent Brad Falchuck, in 2018 trouwden ze, maar pas onlangs zijn ze ook gaan samenwonen. Nu klaagt Gwynnie openlijk: "Ik heb geen seksleven meer!". Het probleem bestond daarvoor niet.
Deze negatieve paardynamiek blijft niet alleen voorbehouden aan beroemdheden, zoals de Weense relatietherapeute Katja Beran weet: "Het gaat zeker sneller met de onttovering als je dicht op elkaars huid zit, dus samenwoont. Erotiek ontstaat door een zekere afstand en onzekerheid - hoe ontluisterend is het als je je partner 24/7 van dichtbij meemaakt! En dan alles van hem - van het snurken, zijn stoelganggewoonten, tot zijn rommel en het ritueel om zondag urenlang met mama te bellen." Bovendien nemen vrouwen vaak meer of minder vrijwillig snel de zorg op zich en doen het huishouden, zodat iedereen het gezellig heeft. Beran: "De volledige verzorging van de partner, dat weet je als vrouw uit pijnlijke ervaring, is een sex-killer. Waarom zou je jezelf dan de rest van de rotzooi aandoen voor een paar mooie uurtjes?"
Aan de andere kant staat natuurlijk de wens tot binding, maar samenwonen willen vooral jonge en pas verliefde mensen in de hete fase van trouwwoede, kinderwens en huisbouw. En dat is ook een tijdlang heerlijk: zoveel wij-gevoel, optimisme, en zo weinig besef van de dagelijkse problemen die daaruit voortvloeien, jarenlang in permanente bereikbaarheid en paraatheid van de ander te zijn! Vroeg of laat, na drie jaar, wil je 's ochtends als eerste een sterke koffie en geen stijve penis die zich uitdagend tegen je aandrukt, omdat je toevallig toch in hetzelfde bed ligt. Ik ken genoeg lang getrouwde vriendinnen die dromen van een eigen slaapkamer, wat door hun tientallen jaren durende bedpartners uit angst voor verlies fel wordt afgewezen - hoewel er in het appartement genoeg ruimte zou zijn. Bij samenwonen verdwijnen automatisch de mogelijkheden tot terugtrekking en speelruimte.
Ik ontmoette mijn vriend op een leeftijd waarop ieder van ons zijn eigen verhaal, eigenaardigheden en gewoonten heeft, en ik bovendien twintig jaar huwelijk, kinderen en gezinsleven achter de rug heb. Nu geniet ik van de vrijheid om in mijn eigen appartement te doen en vooral te laten wat ik wil, zonder op de eisen van anderen te hoeven reageren. In het samenleven voel ik als een seismograaf in mijn lichaam alle stemmingen en spanningen om me heen, lijd ik daaronder en probeer ik automatisch deze op te lossen en in balans te brengen; want zo werd het mij - net als veel meisjes - als verplichting aangeleerd. Net als bij yoga en meditatie heb ik een stille beschermde ruimte om me heen nodig om mezelf toe te staan helemaal naar binnen te keren, ongestoord mijn gedachten te laten gaan en gewoon thuis bij mezelf te zijn. De lucht bij mij is altijd zuiver. Nee, ik wil me niet meer neerleggen bij compromissen! Ik ben ook niet meer zo jong en idealistisch om te geloven dat liefde alleen al alles zal regelen. Daar is zelfs het onconventionele "Girls"-wonder Lena Dunham op stukgelopen, wiens relatie met Jack Antonoff na zes gelukkige jaren eindigde door samenwonen. Dunham wilde in "afgeleefde glamour" wonen, hij daarentegen "vreesde stof". 's Nachts lag ze wakker en stelde ze zich haar droomhuis voor. Elke keer als ze op zijn verzoek een "roze muur met duifgrijs moest overschilderen", werd Dunham "misselijk van walging". Haar bittere conclusie: "Liefde houdt niet alles uit".
Dat hoeft ook niet! Je moet je alleen losmaken van de algemeen nog steeds heersende mening dat als je als stel niet samen zou gaan wonen, dat niets "echt" zou zijn. De meeste mensen idealiseren "ware liefde" als iets symbiotisch, een smeltkroes van twee persoonlijkheden die nu een voor altijd in het vuur van het lot gesmeed "wij" vormen. Horror! "In werkelijkheid is de mogelijkheid om je heel bewust op je eigen behoeften te concentreren, een eigen ruimte te behouden en in te nemen, en - belangrijk! - tegelijkertijd eerlijk in contact en communicatie met je partner te blijven, het ticket naar een stabiele relatie die waarachtig is omdat ze niet zweeft in de zeepbel van symbiose", bevestigt ook Katja Beran. Zij ziet het model als iets voor leeftijds- en relatie-ervaren mensen, want je moet er innerlijk stevig en zelfverzekerd voor zijn: "LAT is mooi - maar het kost ook veel werk". De hoge kunst van relaties dus. Nee, dat kan niet weg.
Statistisch woont in Duitsland inmiddels elk zesde stel uit overtuiging in aparte woningen, zoals een studie van de Deutsche Forschungsgesellschaft heeft aangetoond. Ook bij ons is er geen verandering in zicht. Mijn geliefde en ik hebben voor noodgevallen elk een sleutel van elkaars woning. Het duurde meer dan twee jaar voordat we deze toegangsmogelijkheid toestonden. Maar nu weten we dat de ander zich niet stiekem zal binnensluipen als hij of zij afwezig is om in lades of op de computer te zoeken. En dat niemand zijn plek alleen wil houden om de ander ongestoord te bedriegen. We respecteren en vertrouwen elkaar, ook op afstand. Als iemand de daadwerkelijke aanwezigheid van de ander echt nodig heeft, gaat die meteen op weg. En terwijl het seksuele spanningsveld flikkert als altijd, verzacht het samenwonen op deeltijdbasis veel andere spanningsvelden. Namelijk de vervelende, zoals wie zijn spullen weer ergens heeft laten liggen, wie verkeerde dingen heeft gekocht of het totaal vergeten is, wie "altijd" het licht aanlaat, de tandpastatube openlaat, de boter buitenzet en de stofzuiger laat staan. En dat zijn maar kleinigheden. Vooral als er kinderen bijkomen, wordt het gezamenlijke levenspad snel een tijdreis naar de jaren zestig. Die huisvrouwenrol achteruit wil je echt niet, en zeker niet opnieuw.
„Hoezeer het praktische ook op de voorgrond mag staan: uiteindelijk is het altijd ook een stukje beschermingsstrategie wanneer een paar kiest voor fysieke afstand“, zegt ook de Hamburgse relatietherapeut Eric Hegmann. Vooral bij de generatie 50 plus wordt opvallend vaak door vrouwen die bij hem in therapie komen de wens geuit om meer voor zichzelf te willen zijn, terwijl mannen zich eerder een gezamenlijk thuis kunnen voorstellen. In het gesprek wordt dan snel duidelijk waarom: „Wat men in het verleden als nadelig heeft ervaren, wil men vermijden“, aldus Hegmann. Zij wil bijvoorbeeld niet meer voor haar huisgenoot zorgen. De man daarentegen wil niet langer volledig op zichzelf aangewezen zijn. Hij waardeert het servicekarakter in een gezamenlijk huishouden.
Actrice Whoopie Goldberg, 65, heeft inmiddels drie huwelijken achter de rug. Onlangs zei ze in een interview met het NY Times Magazine: "Ik ben alleen veel gelukkiger. Ik ben vrij om met iemand zoveel tijd door te brengen als ik wil, zonder voor altijd met die persoon te moeten samenwonen of leven. Ik wil niemand in mijn huis hebben." Dat noem ik een levensstijl.
Karina Lübke studeerde eerst aan de Folkwangschule Design en volgde daarna bij Wolf Schneider de Hamburgse journalistenschool. Vervolgens werd ze redacteur en columniste ("Das wahre Leben") bij het legendarische tijdschrift TEMPO en schrijft sindsdien freelance onder andere voor het SZ-Magazin, die ZEIT, DIE WOCHE, emotion, SALON, Myself, MOM en BRIGITTE WOMAN. In laatstgenoemde verscheen deze tekst voor het eerst. Ondertussen trouwde Karina Lübke, bracht een dochter en een zoon groot en liet zich scheiden. Ze woont in Hamburg en vindt dat ze vaak betere verhalen schrijft dan het leven.
Uw nieuwe boek „Bitte recht feindlich“ is nu verkrijgbaar in de boekhandel. Het gaat over kerels en kinderen en kinderachtige kerels, over politiek, maatschappij, geld en mooie woorden. En over liefde – ondanks alles. Dit boek bundelt haar beste columns uit het tijdschrift BARBARA en bevat nieuwe, tot nu toe ongepubliceerde teksten.